وبلاگ کتابخانه دانشکده کشاورزی مشهد

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشکده کشاورزی

کتابخانه

بررسی میزان بهره گیری از اسناد بخش امانت کتابخانه
 دانشکده کشاورزی در سال تحصیلی 1385-1384

تهیه کنندگان:

هادی هراتی

اکرم هاشم زاده

پائیز 1385

فهرست مندرجات

مقدمه و طرح مساٌله

  دانشگاهها موسساتی هستند که وظیفه تربیت متخصصان جامعه را در رشته های گوناگون بر عهده دارند. با توجه به امکانات وسیع دانشگاهها این موسسات در موقعیتی قرار گرفته اند که میتوانند تحقیقات گسترده ای را انجام داده و در پیشرفت تمدن بشری تاًً ثیربه سزایی داشته باشند.تحقیق رسالت دانشگاه است و کتابخانه ابزار تحقیق ؛ لذا ادامه حیات یک دانشگاه به وجود یک کتابخانه قوی و غنی  آن مربوط است ؛ اما تغییرات سریع در جامعه  و دانشگاهها باعث پیدایش مشکلات خاصی برای کتابخانه های دانشگاهی شده است که این تغییرات  را می توان چنین بیان کرد :افزایش تعداد دانشجویان ؛ انفجار بی سابقه دانش ؛ افزایش تعداد زمینه های مطالعه و تحقیق ؛ ایجاد دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاهها ؛ دگرگونی های ایجاد شده ؛ روش تدریس در برخی دانشگاهها ؛ استفاده روز افزون از کتابخانه ها و.... 

کتابخا نه های دانشگاهی به عنوان بخش لاینفک نظام آموزشی و پژوهشی دانشگاه همواره در خدمت این نظام هستند و اهداف و وظایف آنها باید تابع نظام آموزشی و پژوهشی سازمان مادر باشد.2 با این وصف هدف اصلی این کتابخانه ها حمایت از برنامه های آموزشی سازمان مادر می باشد هر چند بر منابع پژوهشی و تحقیقاتی نیز تاًکید دارند.         

 -------------------------------------------------------------------------

  1- استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران ، تدوین شیرین تعاونی (خالقی) ، همکاران اصلی پوری سلطانی، مهرانگیز حریری ، جعفر مهراد (تهران : کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ، 1380 ) ، ص 1.

             2-همانجا.                                                                              

تدریس در یک دانشگاه باید به کتابخانه متکی باشد تا کتاب و جزوات درسی بنابراین کتابخانه باید به اندازه کافی در خدمت رفع نیازها و خواسته های اساتید و دانشجویان در رابطه با مطالعه و تحقیق
 با شد.  انعکاس عملکرد هر کتابخانه ای می تواند تا حدودی بیانگر یکسری حقایق در این خصوص که کتابخانه تا چه حدی توانسته است اهداف و وظایف خود را انجام دهد موًثر می باشد و نشان خواهد داد در چه زمینه ای مطالعه و تحقیق بیشتر بوده و چه اعضائی بیشترین استفاده را داشته اند که با این اطلاعات می توانیم جهت تقویت منابع کتابخانه گام موًثری برداریم.  

اهداف پژوهش                                                                                         

هدف این نوشته بررسی میزان استفاده از بخش امانت کتابخانه دانشکده کشاورزی و بهره گیری از اسناد این بخش توسط اعضاء و بهینه کردن خریدهای آتی برای گروههای آموزشی که بیشترین استفاده را از منابع داشته اند می باشد، که  محدوده زمانی سال تحصیلی 85- 84 یعنی از اول مهر ماه 84 تا پایان تیرماه 85 را در بر می گیرد و هدف از مقایسه کتابها در گروهای آموزشی (فصل سوم) این است که اولاٌ کتابهایی که بعنوان منبع برای استفاده دانشجویان در مقاطع تحصیلی مختاف معرفی می گردد توسط چه تعداد از دانشجویان استفاده می شود ثانیاٌ چه تعداد از مراجعین و در چه مقطع تحصیلی به کتبهای فارسی یا لاتین مراجعه می کنند و آیا منابع لاتین فقط جهت استفاده تحصیلات تکمیلی و اساتید می باشند؟ ثالثاٌ کتابهایی که مورد استفاده زیاد قرار می گیرند و تعداد کمی از آنها در کتابخانه موجود می باشد تعیین شده تا در خصوص تهیه نسخ مکرر و یا کتابهای مشابه به کمیته کتابخانه پیشنهاد شوند.

سوٌالات پژوهشی 

در این پژوهش سوٌالات زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

1-     چه تعداد از اعضاء به کتابخانه مراجعه می کنند؟

2-     چه تفاوتی بین میزان استفاده کتابهای امانت گرفته شده توسط دانشجویان مقاطع تحصیلی مختلف وجود دارد ؟

3-     چه تفاوتی بین میزان استفاده کتابهای امانت گرفته شده توسط دانشجویان ، در گروههای آموزشی مختلف وجود دارد؟

4-     چه تفاوتی بین میزان استفاده کتابهای امانت گرفته شدهتوسط اعضاء هیئت علمی در گروههای آموزشی مختلف وجود دارد؟

5-     کدام گروههای آموزشی در رابطه با امانت کتاب از سایر گروهها فعال تر بوده اند؟

6-   چه کتابهایی ( فارسی و لاتین ) بعنوان پر استفاده ترین کتابها شناسایی می شوند؟

تعریف عملیاتی

در اینجا لازم است که در خصوص برخی عبارات وواژه های خاص که در نوشته بکار رفته است و ممکن است  برای افرادی که با اصطلاحات خاص آشنایی ندارند نا مفهوم باشد توضیحاتی داده شود که این واژه ها عبارتند از:

تعداد کل امانت :  یعنی تعداد دفعاتی که کتاب توسط اعضاء ا مانت گرفته شده است.

تعداد روز :  یعنی مدت زمانی که  کتاب در امانت بوده است به روز.

انواع اعضاء  :  اعضاء استفاده کننده از کتابخاه پنج نوع می باشند که عبارتند از مقاطع تحصیلی شامل: کارشناسی ، کارشناسی ارشد ، دکترا و نیز  اعضای هیاً ت  علمی وکارمندان .

 معین کننده :  معین کننده ها از 16 قسمت تشکیل شده که عبارتند از گروههای آموزشی ورشته های تحصیلی ( شامل اقتصاد کشاورزی ، علوم باغبانی ، علوم دامی ، زراعت ، صنایع غذایی ، ماشینهای کشاورزی  ،خاکشناسی ، مهندسی آب ، گیاهپزشکی ، شناسایی و مبارزه با علفها ی هرز ، بیوتکنولوژی ، بیماری شناسی گیاهی ، هواشناسی و منابع طبیعی ) ، بخش اداری و طرح مشترک .

 سرانه هر عضو : نسبت کتابهای امانت گرفته شده توسط هر عضو بر اساس نسخه به تعداد مراجعین .

جامعه و ابزار گردآوری اطلاعات

               جامعه این پژوهش کتابهای موجود در بخش امانت کتابخانه می باشد که برای بدست آوردن اطلاعات در مورد کتابهای به امانت رفته از رخدادهای امانت استفاده می شود. به این ترتیب که یک
 برون رخداد امانت به صورت چاپی تهیه شده و کتابها بر اساس متغیرهای نوع دانشجو از نظر مقطع تحصیلی ، روز امانت  ، گروههای آموزشی ، جنسیت ، تعداد نسخه ، تعداد عنوان  شمارش شده و در
 نرم افزار اکسل وارد و نتایج به صورت جداول و نمودارها از اکسل به نرم افزار ورد منتقل گردید.

برای ارائه گزارش تحلیل اطلاعات ابتدا، مختصری در باره کتابخانه دانشکده بیان و سپس اطلاعات مربوط به رخدادهای امانت تحلیل می شود در انتها ، خلاصه یافته ها به ترتیب سوالات پژوهشی آورده شده و پیشنهادات برای کتابخانه بخش نهایی ای گزارش را تشکیل می دهد.

در اینجا جا دارد از جناب آقای دکتر علیرضا کوچکی که پیشنهاد اولیه اجرای این بررسی را نموده و اینجانبان را مورد راهنمایی و تشویق قرار داده اند، همچنین سرکارخا نمها دکتر پریرخ استاد دانشکده علوم تربیتی ومجیدی سرپرست کتابخانه  که با سعهٌ صدر مارا در تهیه این گزارش یاری نمودند مراتب تقدیر و تشکر خود را ابراز داریم.

­­­­­